در سامانههای آسانسور، تأمین تغذیه پایدار برای مدار فرمان از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است، چرا که عملکرد این مدار، مستقیماً با ایمنی مسافران، پاسخگویی سیستم به فرمانها و انجام فرآیندهای منطقی در کنترل آسانسور در ارتباط است. در همین راستا، استفاده از سیستم تغذیه بدون وقفه UPS یو پی اس برای مدار فرمان، به عنوان یک راهکار حرفهای توصیه و پیادهسازی میشود.
آیا همیشه لازم است از یو پی اس آسانسور استفاده کنیم؟
بکارگیری یو پی اس (UPS) در مدار فرمان آسانسور، از منظر مهندسی برق، هم به عنوان یک اقدام حفاظتی و همچنین بخشی حیاتی از طراحی سیستم کنترل در آسانسورها شناخته میشود. نصب یو پی اس برای اسانسور موجب ارتقاء در ایمنی، پایداری عملکرد، و افزایش اطمینان در برابر نوسانات و قطعیهای شبکه برق شهری میگردد. اهمیت این موضوع در ساختمانهایی با کاربری حیاتی مانند بیمارستانها(یو پی اس پزشکی)، برجهای بلندمرتبه و مراکز پرتردد تجاری بیشتر است. دیگر دلایل در زیر آمده است:
تداوم عملکرد مدار فرمان در زمان قطع برق شبکه
در صورت نداشتن یو پی اس ، قطع برق شهر منجر به غیرفعال شدن مدار فرمان، توقف کامل کابین، عدم کنترل دربها و گیر کردن بین طبقات میشود. این وضعیت میتواند منجر به بروز خطاهای عملکردی جدی، توقف ناخواسته یا حتی حبس مسافر شود. یو پی اس با تأمین تغذیه پایدار برای مدار فرمان، از این اتفاقات جلوگیری می کند.
تثبیت ولتاژ برای تغذیه اجزای حساس الکترونیکی
بخش عمدهای از سیستم فرمان آسانسور شامل مدارات با ولتاژ پایین (۵ تا ۳۰ ولت DC) است که از طریق منابع تغذیه سوییچینگ از شبکه AC تغذیه میشوند. این منابع نسبت به نوسانات، ریپل، و افت ولتاژ بسیار حساساند. یو پی اس با تثبیت ولتاژ ورودی منابع تغذیه، از اختلال در عملکرد این مدارات جلوگیری کرده و موجب افزایش طول عمر تجهیزات و کاهش خطاهای سیستمی میشود.
امکان پیادهسازی سیستم نجات اضطراری (Emergency Rescue)
در شرایط قطعی برق، حفظ تغذیه مدار فرمان توسط UPS این امکان را فراهم میکند که سیستم نجات اضطراری فعال شود. این سیستم معمولاً شامل حرکت کنترلشده کابین به نزدیکترین طبقه و آزادسازی دربها جهت خروج ایمن سرنشینان است.
نصب یو پی اس آسانسور
در سیستمهای آسانسور، تأمین تغذیه پایدار و بدون وقفه برای مدار فرمان از اهمیت حیاتی برخوردار است، زیرا عملکرد صحیح این مدار مستقیماً با ایمنی مسافران و اجرای دستورات کنترلی مرتبط است. نصب UPS (منبع تغذیه بدون وقفه) در این سامانه، تضمین میکند که مدار فرمان حتی در زمان قطعی یا نوسان برق، عملکردی پایدار و ایمن داشته باشد.
مراحل زیر بهصورت گامبهگام، نحوه انتخاب، جانمایی و نصب صحیح UPS در مدار فرمان آسانسور را تشریح میکند.
۱. انتخاب UPS مناسب
- توان نامی: UPS باید با توجه به مجموع بار مصرفی مدار فرمان، تابلو کنترل، ماژولهای کنترل منطقی (PLC یا بردهای ریزپردازند) تجهیزات ایمنی و اعلام وضعیت انتخاب شود. توصیه میشود حداقل ۳۰٪ حاشیه اطمینان برای توان خروجی در نظر گرفته شود.
- نوع خروجی: نوع خروجی باید کاملاً Pure Sine Wave باشد تا با منابع تغذیه سوییچینگ و تجهیزات حساس دیجیتال سازگار باشد.
- زمان پشتیبانی: باتری UPS باید توانایی تأمین تغذیه در شرایط قطعی برق بهمدت حداقل ۱۵ تا ۳۰ دقیقه را داشته باشد تا امکان اجرای فرآیند نجات اضطراری فراهم شود.
- ولتاژ خروجی: اغلب مدارهای فرمان با ولتاژ ۲۲۰ ولت AC یا در برخی سیستمها با ۲۴ ولت DC تغذیه میشوند. نوع UPS باید مطابق با این سطح ولتاژ انتخاب گردد (AC Backup یا DC Backup).
۲. جانمایی صحیح UPS در تابلو فرمان
- مکان نصب: UPS باید در محفظهای با تهویه کافی، بدون رطوبت و دمای کنترلشده نصب شود. ترجیحاً در داخل تابلو فرمان آسانسور یا در یک محفظه جداگانه در کنار آن قرار گیرد.
- دسترسی سرویس: فضای کافی برای بازدیدهای دورهای، تعویض باتری و بررسی وضعیت عملکرد باید در نظر گرفته شود.
- نزدیکی به مصرفکننده: کابل خروجی UPS باید کوتاه و با مقطع مناسب باشد تا افت ولتاژ به حداقل برسد.
۳. اتصال UPS به مدار فرمان
- ورودی UPS: به فاز و نول اصلی تغذیه تابلو کنترل (معمولاً پس از حفاظت اولیه و فیوز یا کلید مینیاتوری مجزا) متصل شود.
- خروجی UPS: به ترمینال تغذیه ورودی برد اصلی فرمان (مثلاً ورودی منبع تغذیه برد کنترل) متصل گردد.
- در سیستمهای دارای ماژول نجات اضطراری، UPS باید بهگونهای سیمکشی شود که در حالت قطع برق، تنها بخشهای ضروری (مانند برد فرمان، درایور درب بازکن، برد اعلان وضعیت و ماژول نجات) روشن بمانند تا از تخلیه سریع باتری جلوگیری شود.
۴. حفاظت و ایمنی
- استفاده از کلید محافظ جان (RCD) و فیوز جداگانه برای UPS توصیه میشود.
- کابلکشی بین UPS و تابلو باید ضدنویز (Shielded) و با اتصال زمین مناسب اجرا شود تا از اختلالات الکترومغناطیسی (EMI) جلوگیری شود.
- در صورت نصب UPS با خروجی DC، رعایت پلاریته دقیق و حفاظت دیود معکوس الزامی است.
۵. تست نهایی و تحویل سیستم
- پس از اتمام نصب، سیستم در حالت برق شهر و حالت قطع برق بهصورت شبیهسازیشده (Manual Mains Cut Test) تست شود.
- عملکرد مدار فرمان، ماژول نجات اضطراری، درب بازکن، و سیستم اعلان طبقه در هر دو وضعیت بررسی و تأیید گردد.
- پارامترهای UPS از جمله ولتاژ شارژ، وضعیت باتری، زمان بکاپ، و دمای داخلی ثبت و لاگگیری شود.
نصب اصولی و مهندسیشده UPS برای مدار فرمان آسانسور، یک الزام در طراحی سیستمهای ایمن و هوشمند حملونقل عمودی به شمار میرود. این کار نهتنها ایمنی کاربران را تضمین میکند، بلکه امکان پیادهسازی دقیق سیستمهای کنترلی مدرن و نجات اضطراری را فراهم میسازد. رعایت نکات ذکرشده در نصب و بهرهبرداری، منجر به عملکرد پایدار، کاهش خرابی و افزایش عمر سیستم خواهد شد.
خرید انواع یو پی اس مدار فرمان آسانسور
در خرید یو پی اس (UPS) مناسب برای مدار فرمان آسانسور، باید مشخصات فنی مدار فرمان، شرایط کاری آسانسور، و سطح ایمنی موردنیاز در نظر گرفته شود. در ادامه، انواع رایج UPSهایی که برای این کاربرد مناسب هستند بههمراه ویژگیها، مزایا و کاربرد آنها آورده شدهاند :
انواع UPS مناسب برای مدار فرمان آسانسور
UPS لاین اینتراکتیو (Line-Interactive UPS)
ویژگیهای یو پی اس لاین اینتراکتیو :
• ولتاژ خروجی سینوسی شبهموج (Modified Sine Wave)
• تثبیتکننده ولتاژ داخلی (AVR)
• زمان سوئیچ: ۲ تا ۶ میلیثانیه
مزایا:
• مقرونبهصرفه
• مناسب برای ساختمانهای مسکونی کمتردد
پیشنهاد استفاده: برای آسانسورهای ساده در ساختمانهای زیر ۵ طبقه یا پروژههای اقتصادی:
UPS آنلاین دابلکانورژن (Online Double Conversion UPS)
ویژگیها:
• خروجی کاملاً سینوسی (Pure Sine Wave)
• تبدیل کامل AC به DC و بالعکس
• بدون زمان سوئیچ (True Zero Transfer Time)
مزایا:
• پایداری بسیار بالا
• حفاظت کامل در برابر نوسانات، ریپل، نویز و قطعی برق
پیشنهاد استفاده: برای آسانسورهای مدرن، بیمارستانی، برجهای بلند و مراکز تجاری پرتردد که عملکرد بدون وقفه مدار فرمان حیاتی است:
UPS DC اختصاصی برای مدار فرمان
ویژگیها:
• خروجی مستقیم ۲۴V یا ۱۲V DC
• مناسب برای تغذیه مستقیم مدار فرمان ولتاژ پایین (Low Voltage Control)
مزایا:
• بازدهی بالا
• سادهسازی تابلو
• بدون نیاز به آداپتور AC به DC
پیشنهاد استفاده:در آسانسورهایی که کل سیستم کنترل با ولتاژ پایین DC طراحی شده است (مانند بردهای کاملاً دیجیتال یا PLCهای DC).
UPS ماژولار (Modular UPS)
ویژگیها:
• طراحی چند واحدی برای اضافه کردن یو پی اس اضافی (Redundancy)
• امکان ارتقاء توان با افزودن ماژول
مزایا:
• انعطافپذیری بالا
• مناسب برای پروژههای بزرگ و سیستمهای چند آسانسوره
پیشنهاد استفاده: در پروژههای برجهای هوشمند یا مراکز تجاری بزرگ با تابلوهای مجتمع کنترل چند آسانسور
نکات مهم هنگام خرید UPS برای آسانسور
| فاکتور | توضیحات فنی |
| توان UPS | مجموع توان مصرفی بارهای کنترل + ۳۰٪ حاشیه اطمینان |
| مدت زمان پشتیبانی | حداقل ۱۵ دقیقه برای اجرای نجات اضطراری توصیه میشود |
| خروجی سینوسی واقعی | الزامی برای تجهیزات حساس دیجیتال و منابع تغذیه سوییچینگ |
| پشتیبانی از باتری قابل تعویض | جهت نگهداری دورهای و کاهش هزینه سرویس |
| رابط هشدار و مانیتورینگ | ترجیحاً دارای پورت RS-232 یا USB برای گزارش خطا و وضعیت باتری |


